Een overkapping plaatsen zonder de vergunningregels te missen
Een overkapping in de tuin is niet automatisch vergunningvrij, ook niet als het om een open constructie gaat. Met de locatie, afmetingen en regels van je gemeente kun je vooraf bepalen welke controles nodig zijn.
Door Iris de Vries · · 3 min leestijd
Je hebt een plek voor een overkapping op het oog, maar wilt niet beginnen voordat duidelijk is of dat mag. De uitkomst hangt niet alleen af van de hoogte: ook de ligging op je perceel, de bestaande bebouwing en het omgevingsplan spelen mee. Hieronder lees je welke gegevens je verzamelt, hoe je de landelijke voorwaarden beoordeelt en waar je de plaatselijke regels controleert voordat je materiaal bestelt.
Wanneer kan een overkapping vergunningvrij zijn?
Een overkapping met dak kan onder de categorie bijbehorend bouwwerk vallen: een bouwwerk dat functioneel bij de woning hoort. Voor zo’n bouwwerk bestaan afzonderlijke regels voor de technische bouwactiviteit en voor de ruimtelijke inpassing. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) kan het ene deel vergunningvrij zijn terwijl voor het andere nog een vergunning nodig is.
Voor de technische bouwactiviteit is een bijbehorend bouwwerk onder voorwaarden vergunningvrij, bijvoorbeeld als het op de grond staat, niet hoger is dan 5 meter en geen verblijfsgebied op een tweede bouwlaag heeft. Dat zegt op zichzelf nog niet of de overkapping ruimtelijk is toegestaan. Ook vergunningvrij bouwen moet voldoen aan de toepasselijke bouwregels.
Welke kenmerken van je tuinplan zijn bepalend?
Begin met de plek. De landelijke voorwaarden voor vergunningvrij bouwen aan een bijbehorend bouwwerk noemen onder meer ligging in het achtererfgebied, een afstand van meer dan 1 meter tot openbaar toegankelijk gebied en een maximale hoogte van 5 meter. De uitleg van IPLO maakt duidelijk dat ook de omvang van het bebouwingsgebied, de bestaande aan- en uitbouwen en de vorm van het dak een rol kunnen spelen.
Noteer daarom vóór je een ontwerp vastlegt:
- waar de overkapping komt, ten opzichte van de woning, straat en perceelgrenzen;
- de buitenmaten en de hoogte;
- of het dak plat of hellend is;
- hoeveel van het achtererf al bebouwd is;
- of je woning of perceel bijzondere aanduidingen heeft, zoals een monumentale status.
Een achtererf is niet simpelweg alles achter de achtergevel. De wettelijke begrenzing hangt samen met de voorkant van het hoofdgebouw en de ligging ten opzichte van openbaar toegankelijk gebied. Gebruik daarom een perceelplattegrond en vertrouw niet alleen op een globale inschatting.
Wat verandert er door de plek en de gemeentelijke regels?
De landelijke voorwaarden zijn niet het hele verhaal. Gemeenten kunnen regels vastleggen in hun omgevingsplan en die regels kunnen per locatie verschillen. IPLO adviseert particulieren daarom om de Vergunningcheck in het Omgevingsloket te gebruiken en bij vragen over de uitkomst contact op te nemen met de gemeente.
Een overkapping achter in de tuin kan dus anders uitpakken dan een constructie aan de straatzijde. Ook een plan dat aan de landelijke maatvoorwaarden lijkt te voldoen, kan door lokale regels of een bijzondere locatie toch een vergunning vereisen. Bij een monument of een beschermd stads- of dorpsgezicht kunnen de mogelijkheden bovendien zijn beperkt.
Hoe controleer je het plan voordat je gaat bouwen?
- Maak een eenvoudige situatietekening. Teken de woning, perceelgrenzen, bestaande bijgebouwen en de beoogde overkapping in. Zet de afstanden en hoogtes erbij.
- Bepaal of de plek achtererfgebied is. Bekijk daarvoor de ligging van de woning en de aangrenzende openbare ruimte; gebruik zo nodig de uitleg en het stappenplan van IPLO over vergunningvrij bouwen.
- Voer de Vergunningcheck uit. Vul de kenmerken van je eigen plan in het Omgevingsloket in. De Rijksoverheid verwijst naar deze check om na te gaan of voor een bouwplan een vergunning of melding nodig is.
- Controleer de regels op de kaart. Bekijk in het Omgevingsloket welke omgevingsplanregels gelden op jouw adres. Vraag de gemeente om uitleg als de uitkomst onduidelijk is of je perceel bijzondere kenmerken heeft.
- Pas het ontwerp aan vóór bestelling of montage. Verklein of verplaats de constructie alleen nadat je hebt vastgesteld welke voorwaarde daardoor verandert; voer daarna de controle opnieuw uit.
Neem je een groter tuinproject mee in je planning, dan helpt de rubriek zwembad, terras en pergola plannen om de verschillende onderdelen van de aanleg naast elkaar te zetten.
Wat controleer je na de vergunningcheck?
Bewaar de uitkomst van de check, je situatietekening en eventuele reactie van de gemeente bij je projectgegevens. Controleer vóór de start of het ontwerp dat je daadwerkelijk gaat bouwen overeenkomt met de ingevoerde maten en locatie. Een verschoven constructie, grotere dakmaat of gewijzigde hoogte kan de beoordeling veranderen.
Een melding dat geen vergunning nodig is, betekent niet dat je alle regels kunt negeren. De Rijksoverheid benadrukt dat ook vergunningvrije bouwwerken aan de regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving moeten voldoen. Controleer dus niet alleen de vergunningvraag, maar ook de bouwkundige eisen en de voorwaarden uit het omgevingsplan voor jouw adres.
Veelgestelde vragen
Is een open overkapping vergunningvrij?
Niet automatisch. Een overkapping kan onder de regels voor een bijbehorend bouwwerk vallen, maar voor het ruimtelijke deel zijn onder meer de plek, hoogte, afstand tot openbaar gebied en gemeentelijke regels van belang. Controleer daarom je concrete plan met de Vergunningcheck en raadpleeg bij twijfel de gemeente.
Mag ik een overkapping op de erfgrens plaatsen?
De erfgrens op zichzelf maakt een overkapping niet automatisch vergunningplichtig. Het omgevingsplan kan wel regels stellen aan bouwen op of dicht bij die grens. Controleer dus de lokale regels en houd ook rekening met de rechten van je buren.
Gelden dezelfde regels voor een overkapping aan huis en een vrijstaande overkapping?
Niet per se. Beide kunnen als bijbehorend bouwwerk worden beoordeeld, maar afstand tot de woning en de precieze plaats op het erf beïnvloeden welke voorwaarden gelden. Leg daarom vast of de constructie tegen de woning staat of vrijstaand is en voer de Vergunningcheck uit voor die specifieke situatie.
In de rubriek Zwembad en terras